Café Jager, logement en van alles wat aan de Dorpsstraat in Vledder

Timmerman Wolter Jager bouwde in het laatste kwart van de 19e eeuw een groot pand langs de Dorpsstraat (toen: Voorstraat) in Vledder waarin diverse geld opleverende activiteiten werden ontplooid. Een deel van het pand gebruikte hij als café en logement, vooral voor langskomende vertegenwoordigers en verkopers. Daarnaast bestierde hij een winkel waarin werkelijk van alles te koop was: kruidenierswaren, stoffen, gereedschap, potten en pannen, fietsen en zelfs leesbrillen. En daarnaast stond een klein boterfabriekje.

Zoon Geert nam het geheel in 1873 over. In 1892 breidde hij de boterfabriek uit tot een stoomzuivelfabriek. Hij gaf de fabriek een wat bijzondere naam voor die tijd in een Drents dorp als Vledder: Esperanza, het Spaanse woord voor ‘Hoop’. De naam was Geert ingegeven door een handelsreiziger. Geert Jager kocht de benodigde melk van boeren uit de dorpen Vledder en Wapse. Hij onderhandelde vooraf met elke boer afzonderlijk over de prijs voor de melk. Het uiteindelijk te betalen bedrag aan de boer hing af van het vetgehalte van de melk. Hoe hoger, des te meer de boer voor de melk kreeg. Een enkele onwetende boer probeerde wel eens water bij de melk te mengen (dat werd dan blauwe melk genoemd), maar dat resulteerde natuurlijk ook in een lager vetgehalte waar Jager ze op afrekende.

Kooplieden

De zuivelproducten uit de fabriek gingen vooral naar de markt in Steenwijk. Hier kwamen zelfs kooplieden uit Amsterdam. Geert’s boter bleek erg gewild vanwege de hoge kwaliteit. Hij kon er dan ook een goede prijs voor krijgen. Voor ongezouten roomboter moest een consument in die tijd ongeveer € 0,13 voor 250 gram betalen (nu: € 2,00).

In 1907 beëindigde Geert de activiteiten van de boterfabriek. De opkomst van de coöperatieve zuivelfabrieken betekende dat veel boeren hun melk aan deze coöperaties gingen leveren.

Geert, zelf ook een verdienstelijk timmerman, verbouwde tien jaar later de fabriek tot een boerderij en bouwde daaraan vast naast de winkel een woonhuis. Dit werd uiteindelijk een gemengd bedrijf waar ruimte was voor 12 koeien, wat jongvee en een varken. Op akkers in de es werden dan diverse gewassen verbouwd, deels veevoer en deels voor de verkoop. Het café, logement en kruidenierswinkel bleven.

Logement

Geert, die in 1930 overleed, had vijf kinderen waarvan er twee interesse hadden om de zaken voort te zetten. Eén zoon werd eigenaar van het café, logement en de boerderij, een andere zoon nam de winkel over.

In de jaren 50 werd het geheel verkocht. Het café en de winkel aan bakker Willem Bouwer die aan de overkant van de Dorpsstraat woonde en de boerderij aan Levert van Dijk.

Het café en de winkel (later slijterij) waren in de jaren 50 en 60 wat je noemt een bruisend middelpunt van het dorp. Toneelverenigingen, gymnastiekverenigingen, zangverenigingen gebruikten het café als oefenplek, maar vooral als uitvoeringsplek. Op zulke avonden zat de zaal barstensvol met inwoners van het dorp. In het café werden verder veel vergaderingen gehouden en werd het gebruikt om biljart te spelen.

Aan het eind van de jaren zestig werd het allemaal beduidend minder actief. De jaarlijkse toneeluitvoeringen waren er nog wel, je kon nog biljarten en vergaderen, maar de komst van het ontmoetingscentrum aan de andere kant van het dorp, deed het café geen goed. Het werd rustig. In de tientallen jaren daarna wisselde de zetbaas van het café vaak van persoon. Nieuwe huurders, eigenaren kwamen en gingen. Het bleek lastig om een winstgevend café te drijven.

Uiteindelijk, op zaterdagmorgen 3 mei 2014, komt er een eind aan. Het café, deel van het pand dat Geert Jager bouwde, vliegt in brand. Het oude café is te zwaar beschadigd en wordt gesloopt. Van de panden van Geert Jager staat nu alleen het voorhuis van de boerderij nog overeind, waarin nu … een café is gevestigd.

Uit KerspelStokkies 39, september 2016 door Piet de Geus, bewerkt door G. Kiers. Zie ook www.fledderkerspel.nl .