Er zijn vele 'Dikke Verhalen' te vertellen over de zuivelfabriek in Wapserveen

Wapserveen - Voor het vierde achtereenvolgende jaar zijn er in de Wiekslag in Wapserveen op zondagmorgen 11 november ‘Dikke verhalen’ verteld.

Een team onder leiding van Henk Idserda is verantwoordelijk voor de keuze van het onderwerp en de organisatie. In voorgaande jaren zijn de lagere school, de middenstand en het verenigingsleven aan de orde geweest. Dit keer was de voormalige zuivelfabriek aan de beurt. Leidraad was de film over de fabriek die een jaar voor de sluiting van de fabriek door de laatste directeur Lute Bouwer is gemaakt.

‘Botterfabriekjes’

Op een podium in de gymzaal zitten 5 mensen die aan de 120 mensen in de zaal iets willen vertellen over het wel en wee in en rondom de fabriek. Na het eerste stukje film vertelt Gerrit Kuik over het ontstaan van de fabriek in 1897. Kuik gaf in zijn inleidend woord aan waarom rond 1900 de ‘botterfabriekjes’ in ons land als paddenstoelen uit de grond verrezen. Door economische en technische ontwikkelingen werd er te veel melk geproduceerd om op de boerderij te kunnen worden verwerkt tot boter, wat destijds gebruikelijk was. Het wordt wel omschreven als een ‘zuivelrevolutie’, de uitvinding van de stoommachine, de kunstmest en de centrifuge stimuleerden deze ontwikkeling.

In veel dorpen hielpen notabelen bij de oprichtingsvergaderingen, in Wapserveen was dat niet nodig. Daar konden ze dat zonder hulp. In het eerste notulenboek staat nauwkeuring omschreven wat er bij kwam kijken om een fabriek te stichten. In ‘Onsen Spiker’ het blad van de historische vereniging Havelte e.o. is het in nummer 1 van 2018 is gepubliceerd.

Na weer een stukje film was het de beurt aan de voormalige “boekhouder” van de fabriek Marinus Doorten. Op een boeiende wijze gaf hij , voor een aandachtig gehoor, een uiteenzetting van zijn werk. Over uitbetaling van lonen en melkgeld, contant in enveloppen. De melkrijders namen het melkgeld mee wanner de lege bussen werden teruggebracht; de enveloppen tussen het deksel en de bus. Er was geen specialisatie, Doorten was van alle markten thuis. Geen computer, maar met de bekende typemachine en telmachine deed hij zijn vertrouwelijke werk.

Harm Dolstra

Nu was aan de beurt Harm Dolstra die spontaan over zijn belevenissen in de kaasmakerij vertelde. De film was daarbij een prachtige ondersteuning. Sannie Bolding Frans vertelde over haar werk op het laboratorium voor de fok- en controle vereniging. Het waren activiteiten voor verbetering van de veestapel en productieverhoging. Ze is nu bestuurslid van de historische vereniging.

Als laatste was melkveehouder Hendrik Westenbrink aan de beurt met een korte uiteenzetting van het ontstaan van Royal Friesland Campina, de grootste coöperatieve zuivelonderneming van ons land. Ze is ontstaan uit diverse fusies van zuivelondernemingen; tussen DOMO en Friesland, Coberco en Campina Melkunie in 2008. Bij deze topcoöperatie zijn 18.000 veehouders aangesloten en produceren met 23.000 medewerkers in vestigingen in binnen en buitend een scala van zuivelproducten.

Succesvolle bijeenkomst

Samen herinneringen ophalen, voorziet in een grote behoefte. Niet uitsluitend voor Wapserveners, maar vooral ook voor oud-Wapserveners en belangstellenden. Ongeveer twee derde van de aanwezigen behoorden tot de laatste categorie.

Zoals al is genoemd hebben Machiel Sol en Hendrik Westenbrink ieder op zijn manier bijgedragen aan het succes van deze bijeenkomst. Wat ze gemeen hebben en waar niet bij stilgestaan is dat ze beiden bestuursleden van de steeds groter wordende coöperatieve zuivelondernemingen zijn geweest. Machiel is bestuurslid en voorzitter van DOMO geweest en na de fusie met Friesland ook bestuurslid van de nieuwe coöperatie. Hendrik werd daarna bestuurslid van de noordelijke vereniging tot en met de fusie met Coberco. Beide gerespecteerde bestuurders hebben aan de wieg gestaan van het ontstaan van Royal Friesland Campina.